السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

470

تفسير الميزان ( فارسي )

اينكه امتش به خدا استعانت جويند ، و صبر پيشه سازند ، و در اين باب قرآن كريم از آن جناب حكايت كرده كه به قوم خود فرمود : « اسْتَعِينُوا بِاللَّه ، وَاصْبِرُوا إِنَّ الأَرْضَ لِلَّه يُورِثُها مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِه ، وَالْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ ، قالُوا أُوذِينا مِنْ قَبْلِ أَنْ تَأْتِيَنا وَمِنْ بَعْدِ ما جِئْتَنا ، قالَ عَسى رَبُّكُمْ أَنْ يُهْلِكَ عَدُوَّكُمْ ، وَيَسْتَخْلِفَكُمْ فِي الأَرْضِ فَيَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ » « 1 » . و اين همان معنايى است كه آيه ديگرى آن را خاطرنشان ساخته و مىفرمايد : « وَأَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِينَ كانُوا يُسْتَضْعَفُونَ مَشارِقَ الأَرْضِ وَمَغارِبَهَا الَّتِي بارَكْنا فِيها وَتَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ الْحُسْنى عَلى بَنِي إِسْرائِيلَ بِما صَبَرُوا » « 2 » چون اين آيه نيز دلالت دارد بر اينكه استيلاى بنى اسرائيل بر سرزمين مقدس و توطنشان در آن كلمه اى الهى و يا قضايى بدون هيچ قيد و شرط نبوده ، بلكه قضايى بوده مشروط به اينكه بنى اسرائيل در برابر طاعت و ترك معصيت ، و ناگواريهاى حوادث صبر كنند . و اگر ما صبر در آيه شريفه را عموميت داديم و شامل هر سه قسم صبر نموديم بخاطر اين بود كه صبر در اين آيات مطلق آمده ، و نيز به اين دليل بوده كه عزت در دوران موسايشان اثر هر سه قسم صبرشان بود ، صبر در برابر حوادث متراكم و ناگوار زمان موسى و صبر در برابر اوامر و نواهى آن جناب و صبر در برابر معصيت كه هر وقت بر گناهى اصرار مىورزيدند بلافاصله مبتلا به تكاليفى طاقتفرسا مىگشتند كه آيات قرآنى راجع به اخبار و قصص بنى اسرائيل بر اين معنا دلالت دارد . اين معنايى كه تا كنون براى جمله * ( « كَتَبَ اللَّه لَكُمْ » ) * كرديم معنايى بود كه از ظاهر آيات قرآنى استفاده نموديم ، ولى در عين حال آيات در اينكه اين كتاب و قضاى الهى در چه زمانى و به چه مقدارى بوده مبهم است ، بله در ذيل آيات سوره اسراء مىخوانيم :

--> ( 1 ) مردم به خداى تعالى استعانت جسته صبر كنيد ، كه بطور مسلم خداى تعالى زمين راى در اختيار هر كسى كه از بندگانش بخواهد قرار مىدهد ، و سر انجام تنها از آن پرهيزكاران است ، مردم گفتند ما در زمانى كه تو ، به نبوت به سوى ما نيامده بودى رنجها مىكشيديم ، و بعد از آمدنت نيز در شكنجه قرار داريم ( پس فائده آمدنت چه بود ؟ ) در پاسخشان گفت اميد آن هست كه پروردگارتان دشمنان راى هلاك نموده و شما را جانشين در زمين كند تا معلوم كند چه رفتارى خواهيد داشت . « سوره اعراف ، آيه 129 » . ( 2 ) ما مردمى راى كه سالها به استضعاف كشيده شده بودند وارث مشارق و مغارب زمينى كه پيرامونش مبارك كرده بوديم ساختيم ، و اگر كلمه حسناى پروردگارت بر بنى اسرائيل تماميت يافت ، بخاطر آن بود كه صبر كردند . « سوره اعراف ، آيه 137 »